Dankzij De Warmste Week leeft het thema eenzaamheid nu allicht meer dan ooit. Ook in ons ziekenhuis worden we ermee geconfronteerd. Hoe gaan we er best mee om? Psychologe Jente Timmers deelt enkele tips en inzichten.
Als psychologe bij het Geriatrisch Supportteam (GST), Geriatrisch Dagziekenhuis en Psychogeriatrie De Waaier komt Jente regelmatig in aanraking met eenzaamheid. Als studente schreef ze al een thesis over existentiële eenzaamheid. Momenteel maakt ze ook deel uit van onze werkgroep rond De Warmste Week.
“Bij eenzaamheid hebben we vaak het beeld van een oudere die alleen is of geen netwerk heeft. Maar dat is een vertekend beeld”, zegt Jente. “Eenzaamheid komt voor in alle leeftijdsgroepen. Het is niet in alle gevallen continu aanwezig. Ik kom bijvoorbeeld vaak patiënten tegen die zeggen dat de ziekenhuisopname hen eenzaam maakt omdat ze veel alleen op hun kamer zijn. Zij hebben thuis wel normaal contact. Je kan je ook eenzaam voelen tijdens een gesprek. Als je collega’s praten over hun kinderen en jij hebt er geen, bijvoorbeeld.”
Waarom is eenzaamheid zo’n belangrijk topic?
Jente: “Van je af en toe eens eenzaam te voelen, ga je geen nadeel ondervinden. Maar langdurig eenzaam zijn, hangt wel samen met allerlei gezondheidsproblemen. Zowel mentaal als fysiek. Eenzaamheid gaat bijvoorbeeld hand in hand met depressie. Het is dus belangrijk om het proberen tegen te gaan. Dat kan een positieve invloed hebben, ook op het herstel van onze patiënten.”
Niet alleen
Wat is volgens jou het beste ‘medicijn’ tegen eenzaamheid?
“Ik denk dat het heel waardevol is om het gewoon te kunnen delen. Het kan de patiënten deugd doen om bijvoorbeeld eens te kunnen zeggen hoe ze zich erbij voelen dat ze in het ziekenhuis liggen. Door uit te spreken dat ze zich eenzaam voelen, kan er een gesprek tot stand komen waarin de andere partijen misschien ook aangeven dat ze zich soms weleens eenzaam voelen. Zo kunnen ze het gevoel krijgen dat ze niet alleen zijn in hun eenzaamheid. Soms is dat voldoende.
"Kwebbelbanken kunnen helpen
om de drempel te verlagen."
Tijdens de gesprekken die ik heb met de patiënten of hun naasten zie ik vaak dat de mensen opgelucht zijn dat ze eens kunnen zeggen waar ze echt mee zitten. Ik merk dat ze het fijn vinden om erover te kunnen praten zonder dat er een oordeel komt. Ik probeer dus om niet te oordelen. Soms hebben we de neiging om in discussie te gaan als iemand zegt dat hij of zij eenzaam is. Of we wijzen op de positieve dingen. ‘Maar je hebt toch kinderen en kleinkinderen’. Dat vermijd je beter. Probeer om nieuwsgierig te zijn. Ik vraag bijvoorbeeld altijd naar hoe het voor die persoon is om die eenzaamheid te ervaren. Niet iedereen die alleen is, ervaart het als een probleem.”
Kwebbelbanken
Naar aanleiding van De Warmste Week zullen er onder andere 4 kwebbelbanken doorheen ons ziekenhuis reizen. Op die banken kunnen mensen zich zetten om erover te praten. Kunnen zo’n initiatieven echt een verschil maken?
“Dat denk ik wel. Het kan helpen om de drempel te verlagen. Ik denk dat we vaak wel aanvoelen dat iemand met iets zit, of dat er iets anders is. Maar we durven het niet altijd te vragen. Het is zeker niet voor iedereen even gemakkelijk om zoiets aan te kaarten. Als er een bank staat die daarvoor bedoeld is en de mensen weten wat de bedoeling is dan kan dat de drempel verlagen. Dan weten ze dat ze erover kunnen praten als ze zich zetten. Ze weten al dat de persoon die tegenover hen zit tijd wil maken om te luisteren. Ik denk dat het goed is om zo mensen samen te brengen die willen praten en willen luisteren.”
Helaas komt er een einde aan De Warmste Week en de kwebbelbanken. Wat kunnen mensen die erover willen praten daarna doen?
“Het komt heel vaak voor dat mensen met iets zitten en daar iemand anders niet mee willen lastigvallen. Ik heb dat soms ook. Als ik toch de behoefte voel om erover te praten dan vraag ik eerst of ze ervoor openstaan om te luisteren. In de meeste gevallen antwoorden ze daar positief op. Dat vermindert het gevoel dat je tot last bent. Stel dat er toch iemand geen tijd heeft dan kan je ineens vragen wanneer het wel past.”
"Vraag eens hoe het gaat, of spreek uit
dat je bezorgd bent."
Toegangspoort zoeken
Heb je nog tips om eenzaamheid bespreekbaar te maken bij patiënten, collega’s of naasten?
“Als je merkt dat iemand stiller is geworden of anders doet dan normaal, durf dat dan gerust te benoemen. Je vraagt er best niet rechtstreeks naar, want dan klappen de meeste mensen dicht. Vraag eens hoe het gaat, of spreek uit dat je bezorgd bent. Zo toon je dat je er bent en om die persoon geeft.
Ook bij mijn patiënten moet ik soms wat zoeken naar een toegangspoort om een gesprek te kunnen aanknopen. Dat doe ik meestal met enkele vragen die heel simpel lijken. Slaap je goed? Eet je goed? Als iemand dan bijvoorbeeld zegt dat hij minder honger heeft de laatste tijd dan vraag ik hoe het komt. Dat kan het opstapje zijn dat ik nodig heb.
Een open werksfeer is ook een meerwaarde. Dat ervaar ik zelf in mijn team. Bij Geriatrie is de sfeer heel open. Een paar maanden geleden ben ik heel warm ontvangen. Ik merk dat de collega’s oprecht geïnteresseerd zijn in hoe het gaat. Heel veel collega’s vragen ook hoe het lukt met het werk. Ik voel dat ze heel betrokken zijn. Dat doet deugd.”
Blij dat je warm ontvangen bent. Is het een positieve ervaring tot nu toe, werken bij Geriatrie?
“Ik zou het zeker aanraden. Ik vind ouderen een hele fijne, dankbare populatie. Ik heb wel het gevoel dat er veel vooroordelen zijn. In mijn omgeving merk ik bijvoorbeeld dat mensen vaak denken dat ouderen niet met mij zullen willen praten. Zeker omdat ik nog zo jong ben. Ondanks die verschillen is er toch verbinding en een leuke uitwisseling. Veel van hun levensverhalen, zoals kinderen krijgen of verlieservaringen, heb ik nog niet meegemaakt. Daar komen emoties bij omhoog die iedereen weleens ervaart, zoals verdriet. Dat zorgt net voor die verbinding. Hoewel ik mezelf daar in herken, vraag ik altijd naar hun beleving. Ik vind dat contact heel fijn. Het is heel verrijkend.”
Op zoek naar een warm, open, betrokken team? Kom dan werken bij Geriatrie. Ontdek meer redenen om voor Geriatrie te kiezen en bekijk onze vacatures.
Meer verhalen:
- 7 redenen om vrijwilligerswerk te doen bij Vitaz
- Vrijwilligers breien snoezelmoffen voor patiënten met dementie
- Dokter De Mulder: “Bij Geriatrie bundelen we de krachten van het hele team”
- Hoofdverpleegkundige Greet ruilde woonzorgcentrum in voor afdeling Geriatrie
