Verpleegkundig coördinator VG-MZG, projectmedewerkster van de cel Verpleegkundig en Paramedisch Onderzoek & Ontwikkeling (VPOO) én doctoraatsstudente. Marjan De Graef is het allemaal. Ze is ook een van de bekende gezichten in ons ziekenhuis. Maar wat houdt haar job eigenlijk in?
Jarenlang werkte Marjan als verpleegkundige, sinds 2018 in ons ziekenhuis. “Ik ben hier destijds gestart in de Mobiele Equipe. Sinds mei 2022 ben ik verpleegkundig coördinator VG-MZG. Vier keer per jaar moeten wij – net als alle andere ziekenhuizen – ‘minimale verpleegkundige gegevens’ doorgeven aan de overheid. Alle zorgen die we geven aan onze patiënten moeten we registreren. Dat doen we enerzijds om de kwaliteit en veiligheid van de zorg te monitoren. Anderzijds zit er ook een heel financieringsmodel achter.”
“Vooral onze medewerkers op de afdelingen doen die registraties. Ik stuur het aan om ervoor te zorgen dat ze de nodige opleiding en feedback krijgen. Aan de hand van die gegevens maak ik rapporten om te bekijken hoe we scoren en wat nog beter kan. Dat combineer ik sinds oktober 2022 met mijn werk als projectmedewerker bij het VPOO. Die onderzoekscel werd toen opgericht.”
Wat voor onderzoek doen jullie?
Marjan: “We doen vooral onderzoek naar de dingen die belangrijk zijn in de verpleegkundige en paramedische zorg. Dat zijn geen klinische studies. Die gaan meer over het medische, het werk van de artsen. Onze studies focussen op de werkvloer. Wij doen onderzoeksprojecten gericht op het verbeteren van de zorgpraktijk. Elk teamlid van het VPOO doet andere onderzoeken. Mijn onderzoek gaat over de inzet van apotheekassistenten op verpleegafdelingen ter ondersteuning van het geneesmiddelenproces. Dat is ook het onderwerp van mijn doctoraat. Daarvoor werken we samen met de onderzoeksgroepen CRIC en NuPhac van de Universiteit Antwerpen.”
Dieper inzoomen
Begin 2023 berichtten we al dat de apotheekassistenten op 8 afdelingen de nachtverpleegkundigen ontlasten door er de medicatie klaar te leggen. Hoe is het project verder geëvolueerd?
“De pilot van dat project is heel snel uitgerold, want we zagen dat de resultaten heel positief waren. In amper een jaar tijd zijn zo goed als alle heelkundige en geriatrische afdelingen van onze campussen in Sint-Niklaas ermee gestart. We waren bij de allereerste ziekenhuizen die apotheekassistenten inzetten om medicatie klaar te leggen op de verblijfsafdelingen. Steeds meer Vlaamse ziekenhuizen starten ermee.
Ik heb de resultaten van mijn onderzoek ondertussen al in binnen- en buitenland gepresenteerd. Elke keer merk ik dat iedereen het heel boeiend vindt. Fijn dat ik mensen kan inspireren over iets dat goed werkt. Daarnaast kan ik door te onderzoeken wat minder goed werkt en hoe het beter kan een waardevolle bijdrage leveren aan de zorg.”
"Er zijn een heel aantal verbeterprojecten uit voortgekomen."
Welk onderzoek heb jij verricht voor dit project?
“We zijn met het onderzoek gestart om dieper in te zoomen op de inzet van apotheekassistenten op de afdelingen. Wat gaat goed? Wat gaat minder goed? Hoe kunnen we verder verbeteren? Met kwalitatief onderzoek ben ik gaan peilen naar de ervaringen en percepties van de betrokkenen. In totaal heb ik 28 interviews gedaan. Ik sprak zowel apotheekassistenten en apothekers als verpleegkundigen en hoofdverpleegkundigen.
Na de individuele interviews hebben we drie focusgroepen georganiseerd. Zo konden we dieper ingaan op de thema’s waarbij die nood het grootst was. Het ging vooral over communicatieprocessen en interprofessionele samenwerking.”
Tijd maken om te praten
En wat is hieruit gebleken?
“Er zijn een heel aantal verbeterprojecten rond verschillende thema’s uit voortgekomen. De thema’s die naar boven kwamen, hebben we onderverdeeld in drie grote categorieën. De organisatie van het medicatiemanagement door de apotheekassistenten is daar één van. Patiëntveiligheid en kwaliteit van de zorg is een tweede. De derde categorie gaat over rolontwikkeling en samenwerking.
Tijdens de focusgroepen hebben alle partijen meermaals gezegd dat ze meer communicatie zoals dit nodig hebben. Ze willen voortaan een paar keer per jaar samenzitten om te praten over hoe het loopt. Ze voelen dat die momenten heel nuttig zijn om een beter beeld te krijgen van elkaars werkwereld. Zo kunnen ze nog efficiënter samenwerken.”
Goed communiceren is ook op de werkvloer een belangrijk punt.
“Dat klopt, ja. Een hoofdverpleegkundige zei dat ze misschien nog niet echt één team zijn, maar wel goed moeten samenwerken. Ze vergeleek het met bezoekers die langskomen. Het is aan jou als gastheer om ze hartelijk te ontvangen. Als ze vertrekken, is het aan hen om afscheid te nemen. Dat is hier ook zo. Het is aan de verpleegkundigen om de apotheekassistenten op te vangen als ze toekomen op de afdeling. Dan moeten de apotheekassistenten natuurlijk wel laten weten dat ze er zijn. Het is ook aan hen om voordat ze vertrekken afscheid te nemen en te laten weten wat de stand van zaken is. Het moet van beide kanten komen.
Nog een van de topics is de toewijzing van de apotheekassistenten. Nu kunnen ze dagelijks op een andere afdeling medicatie klaarzetten. Niemand heeft een vaste afdeling. De verpleegkundigen en sommige apotheekassistenten zijn daar wel vragende partij voor. Zo kunnen ze elkaar beter leren kennen, een band opbouwen en makkelijker vragen stellen. Aangezien dat organisatorisch een moeilijke puzzel is voor de werking van de apotheek, is er voorlopig nog niets veranderd.”
"Op basis van de cijfers willen we verder gaan kijken
naar wat we nog kunnen bereiken."
Zorg verder verbeteren
Hoe gaat het nu verder?
“Het is duidelijk dat het project hele positieve resultaten heeft. Alle partijen zijn tevreden. Nu zijn we kwantitatief onderzoek aan het doen, letterlijke metingen, om dat in cijfers uit te drukken. We willen bijvoorbeeld meten hoe groot de tijdswinst van de nachtverpleegkundigen is. Een nachtverpleegkundige wordt veel vaker gestoord dan een apotheekassistent die zich volledig kan focussen op de taak. Dat aantal onderbrekingen zouden we graag willen meten. Zijn er minder uitgestelde of gemiste medicatietoedieningen? Op basis van de cijfers willen we verder gaan kijken naar wat we nog kunnen bereiken.
We willen ook het NuPhac-framework erbij nemen. Dat is opgesteld door onderzoekers die in verschillende Europese landen hebben gevraagd naar de taken en verantwoordelijkheden van verpleegkundigen binnen de farmaceutische zorg. Aan de hand daarvan willen we bekijken wie bij ons welke taken doet en hoe we onze zorg verder kunnen optimaliseren.
Ik denk dat het interessant kan zijn om in de laatste fase samen te zitten en te bekijken welke taken er allemaal zijn in de farmaceutische zorg van de patiënten. Waar kunnen we de apotheekassistenten mee laten ondersteunen? Dat is een proces van bespreken, ideeën uitwerken, implementeren, meten, bijsturen … een proces van lange adem dus. (glimlacht) Ik denk dat dit hele project een verhaal is waar we nog een lange tijd aan verder kunnen werken.”
Meer info vind je op de website van NuPhac en in de publicaties van Marjan.
Met een zorgdiploma kan je enorm veel richtingen uit. Benieuwd naar hoe jij kan doorgroeien? Bekijk alvast onze openstaande vacatures.
Lees meer:
- Apotheekassistenten helpen nachtverpleegkundigen
- Apotheekassistente Anne doet collega’s zwichten voor gedichten
- Hoe is het om te werken in de Compensatieploeg en Mobiele Equipe?
- Als verpleegkundige werken bij ICT? Adelheid doet het
