Vitaz telt meerdere teams die in het hele ziekenhuis worden ingezet om de verpleegkundigen en hun patiënten te ondersteunen. Bijvoorbeeld het Oncologisch Support Team (OST) en Palliatief Support Team (PST) bundelen de krachten onder leiding van hoofdverpleegkundige Ingrid Mels. Hoe zien deze teams eruit en hoe werken ze?
Ingrid Mels is de perfecte persoon om al onze vragen over het OST en PST te beantwoorden, want zij maakt er al sinds het prille begin deel van uit. Voor het Palliatief Support Team was dat in 1995. “We zijn ermee gestart voordat de wet het verplichtte. Daarmee waren we een van de eerste ziekenhuizen in Vlaanderen.”
“Het initiatief kwam destijds vanuit de directie en de raad van bestuur. Er kwamen steeds meer vragen over goede zorg rond het levenseinde en menswaardig sterven. Die situeerden zich in de context van snel evoluerende medische technologie. Zorgmanager Lut van de Vijver kreeg de opdracht om daar samen met enkele gedreven artsen, verpleegkundigen en een pastor een werking rond op te zetten. Dat werd het Palliatief Support Team.”
Veel samenwerken
Voordat Ingrid in het PST startte als verpleegkundige, werkte ze op de toenmalige afdeling Interne Geneeskunde. Die bundelde onder andere gastrologie en nefrologie. “Op 10 jaar tijd heb ik daar veel patiënten met een oncologische aandoening ontmoet. Ik heb sommigen zien genezen, maar bij anderen evolueerde de ziekte minder gunstig. Als team gaven wij onze palliatieve patiënten de best mogelijke zorg. Daardoor wou ik me graag nog meer verdiepen in palliatieve zorg.”
“Voordat ik bij het PST solliciteerde, heb ik wel even getwijfeld. Gaat het emotioneel wel lukken om dat allemaal te dragen, vroeg ik me af. Maar ik heb er nog altijd geen spijt van. Ik ben van in het begin in een heel goed team terechtgekomen.”
"We delen onze expertise zowel intern als extern
met verschillende partijen."
In 2008 kwam er een gloednieuw Oncologisch Support Team bij. Op dat moment was Ingrid al doorgegroeid tot adjunct-hoofdverpleegkundige van het PST. “Bij de start van het OST ben ik hoofdverpleegkundige van beide teams geworden. Daar is bewust voor gekozen. Al van in het begin wisten we dat de teams hier en daar wat zouden overlappen en veel zouden moeten samenwerken.”
Zuivere doelstellingen
Het PST en OST worden inderdaad vaak in één adem genoemd. Hoe verhouden de twee zich nu tot elkaar?
Ingrid: “Er is een hele fijne samenwerking. Soms zien we onszelf als één groot team. Toch zijn het twee aparte entiteiten, omdat de doelstellingen verschillend zijn. Voor elk team hebben we die doelstellingen heel zuiver gehouden. Zo kon elk team de kennis en kunde ontwikkelen die nodig is om professioneel en adequaat te handelen in het specifieke domein.”
Wat zijn de grote gelijkenissen tussen beide teams?
“Ze bestaan uit experten die in ons hele ziekenhuis enerzijds de patiënten en hun naasten ondersteunen. Anderzijds helpen zij de medewerkers op de afdelingen met inzicht en kennis op te doen om zelf kwalitatieve palliatieve en oncologische zorg te verlenen. Dat doen we bijvoorbeeld via adviesverlening, casusbesprekingen en educatie. Interdisciplinair samenwerken is voor ons cruciaal.
We delen onze expertise trouwens zowel intern als extern met verschillende partijen. Als de patiënten, hun naasten, huisartsen, thuisverpleegkundigen of andere betrokkenen vragen hebben dan beantwoorden wij ze.”
Palliatieve cultuur
Uiteraard zijn er ook verschillen. Wat is specifiek voor het Palliatief Support Team?
“Naast de artsen bestaat het team uit 5 verpleegkundigen, 2 psychologen en een vrijwilliger. Al sinds het begin proberen wij samen met de medewerkers op de afdelingen een palliatieve zorgcultuur uit te bouwen. Daarbij vinden we het belangrijk dat de collega’s op de afdelingen zelf op een adequate en menselijke manier voor hun palliatieve patiënten kunnen zorgen en daar voldoening uit kunnen halen.
De experts van het PST worden ook ingeschakeld als een palliatieve patiënt ongemak heeft. Samen met de behandelend arts en de verpleegkundigen van het team brengen ze in kaart wat er al is ondernomen. Ze geven ook advies over bijkomende medicatie en hulpmiddelen om het comfort te verhogen. Wanneer de patiënten naar huis of naar de palliatieve eenheid gaan, is het PST trouwens de brugfiguur.”
Visserstrui
“Wat vroegtijdige zorgplanning betreft is er een enorm grote evolutie tegenover vroeger. Mensen willen steeds meer zelf beslissen over hoe hun levenseinde eruitziet en welke behandeling ze al dan niet wensen.
Het team wordt heel vaak gevraagd om daar info over te geven. Dat gaat bijvoorbeeld over de nodige documenten, zoals een negatieve wilsbeschikking of een wilsverklaring bij euthanasie of een euthanasieverzoek.
Het is belangrijk om met de patiënt te spreken over wat voor hem primeert in het leven en hoe hij dat geïntegreerd ziet in de komende periode. In die zin staan wij vooral stil bij het waardevolle in het leven, en in mindere mate bij het sterven zelf.”
Heb je daar concrete voorbeelden van?
“Er zijn verschillende organisaties die patiënten helpen om hun wensen te vervullen. Zo zorgde de wensambulance er al voor dat een patiënt nog een uitstap naar de zee kon maken. De vzw Amfora tekent de levensverhalen van palliatieve patiënten op en bundelt ze in een prachtig doosje. Zowel voor de patiënt als voor de nabestaanden betekent dat enorm veel bij het afscheid nemen. Ook door aandacht te hebben voor wie de patiënt is, kan je met kleine handelingen veel betekenen. We hebben bijvoorbeeld een patiënt gehad die visser was. Op zijn vraag hebben we geregeld dat hij in een visserstrui is begraven.”
Sterk netwerk
Wauw, mooi! Dat is inderdaad allicht niet wat het Oncologisch Support Team doet. Vertel daar eens wat meer over?
“Het OST bestaat momenteel uit 4 psychologen, 5 oncologisch consulenten, 4 consulenten borstzorg, 4 diëtisten, 4 sociaal werkers en een vrijwilliger. Ieder neemt vanuit zijn discipline een functie op die een meerwaarde kan betekenen in de zorg voor de patiënt. Wij hebben een sterk netwerk. Wat opvalt is de nood aan een aanspreekpunt, zowel bij de patiënt en zijn naasten als bij artsen en andere hulpverleners. We krijgen met andere woorden veel telefoons, die de consulenten met zorg beantwoorden.
Nadat onze oncologische patiënten hun diagnose hebben gekregen, gaan onze consulenten bij hen langs. Ze horen hoe het is binnengekomen, laten hen emotioneel ontladen. Ze geven telkens op maat van de patiënt informatie over de therapie en de ondersteunende diensten. Voor bijkomende ondersteuning zorgen onze psychologen en sociaal werkers.
"Ik dacht dat dit werk me persoonlijke verrijking zou brengen.
En dat is ook zo gebleken."
Oncologische behandelingen worden in sneltempo ontwikkeld, dus het is belangrijk dat we bijblijven met alle nieuwe behandelingen en medicatie. Die uitdaging gaan onze oncologisch consulenten aan. In samenwerking met de artsen maken zij infofiches op. Dat zijn samenvattingen over de producten, hun bijwerkingen en hoe ze toegediend moeten worden. Zowel voor de patiënt als voor de hulpverlener is dit een noodzakelijke referentie.”
Ruimte voor ontwikkeling
Het klinkt als uitdagend, maar heel verrijkend werk.
“Toen ik jaren geleden mijn motivatiebrief voor het PST schreef, heb ik er inderdaad in gezet dat ik dacht dat dit werk me persoonlijke verrijking zou brengen. En dat is zo gebleken. Nog altijd vind ik dat er veel schoonheid zit in dit werk.
Wat ik hoor van mijn team en zelf ook heb ervaren is dat het verdriet en de pijn vaak hand in hand gaan met warmte en humor. Dat heb ik in veel situaties gezien. In een heel aantal gevallen biedt het ziekteproces mogelijkheden om het verbindende in families nog meer naar boven te laten komen. Dat is heel mooi om te zien.”
Hoe zit het met de warmte en humor in jullie team?
“Doordat we met zulke zware thema’s werken, wordt er regelmatig gelachen. Die ontlading hebben we nodig. Op de mindere momenten merk ik dat we bij elkaar terecht kunnen. Mede daardoor hebben we wel een hecht team.
Het is een mix van jong en oud. Stuk voor stuk zijn het zeer gemotiveerde professionals die bekommerd zijn om de menselijkheid in de zorg. Allemaal hebben ze de nodige goesting om zich te specialiseren in oncologische of palliatieve zorg. Dat ze zich professioneel én persoonlijk verder kunnen ontwikkelen, vind ik heel belangrijk. Daar is zowel hier bij Vitaz als in ons team veel ruimte voor.”
Ook zin om je verder te specialiseren in oncologische zorg? Grijp nu je kans! We zoeken een verpleegkundig specialist oncologie en een verpleegkundig consulent borstzorg.
Eerder verschenen:
- Psycholoog Michel (OST): “De hele dag mensen mogen ontmoeten is een voorrecht”
- Patiënt Gunther vecht tegen darmkanker: “Zo goed ontzorgd”
- Levensbeschouwelijk Support Team (LST) in 5 vragen
