PROSA-verpleegkundige Sofie Van Den Bossche zorgt er sinds enkele maanden voor dat angstige kinderen en jongeren hun ziekenhuisbezoek stressvrij doorstaan. De mooie verhalen die Sofie vertelt, bevestigen dat de resultaten verbluffend zijn. “Voor een vijfjarig patiëntje was de NMR precies alsof hij naar een pretpark ging.”
Een bloedafname, een doktersbezoek, onder de scanner of op de operatietafel moeten, … het kan zeer stresserend zijn, en zeker voor de allerkleinsten. Tegelijk kan angst er net voor zorgen dat ze meer pijn beleven. “Eens kinderen al negatieve ervaringen hebben, is het ontzettend moeilijk om bij een volgende bloedafname of onderzoek nog een goede medewerking te krijgen. In hun herinnering is het dan veel erger dan het eigenlijk was en wordt het een complete no go”, vertelt Sofie. Van kindsbeen af traumavrij behandeld worden, kan zowel op het moment zelf als op latere leeftijd een groot verschil maken.
Hypnotische communicatie
Dat grote verschil maken Sofie en het team Procedurele Sedatie en Analgesie (PROSA) sinds september op de kinderafdeling in Sint-Niklaas. “Toen ik hier nog puur als pediatrisch verpleegkundige werkte, was ik al actief in een project om het ziekenhuis kindvriendelijker te maken. Oog hebben voor angst- en pijnbeleving is eigenlijk altijd al mijn stokpaardje geweest. Mede daardoor kreeg ik vier jaar geleden de kans om speljuf te worden. Die heb ik meteen gegrepen.”
De spelbegeleiders van de pediatrie nodigen de kinderen uit om samen te knutselen of spelletjes te spelen. Wie niet naar de speelhoek kan komen, krijgt van hen speelgoed om zich mee te amuseren. “Als spelbegeleidster kon ik net iets meer tijd doorbrengen met de kinderen. Zo kreeg ik ook meer tijd om aandacht te scheppen voor de voorbereiding van onderzoeken. Daarnaast volgde ik een cursus hypnotische communicatie tijdens medische handelingen. Daar heb ik enorm veel uit geleerd. Vervolgens ben ik gevraagd als PROSA-verpleegkundige en mocht ik onder andere het PROSA-congres in Maastricht bijwonen.”
"Een tienermeisje dat ik een aantal uren heb moeten laten bekomen,
reageerde totaal anders. Ze was zelfs enthousiast."
Ouders voorbereiden
Meestal schakelen de kinderartsen Sofie in. “Zij zien dat een kind heel angstig is of bijvoorbeeld al een mogelijks complicerende diagnose heeft. Na overleg met de ouders, contacteren ze mijn adjunct-hoofdverpleegkundige Mieke om me in te plannen. Ik telefoneer dan met de ouders om wat meer info in te winnen en hen al voor te bereiden. Zo geef ik bijvoorbeeld al informatie over de verdovende zalf of pleister. Op de dag zelf overloop ik onze telefonische afspraken. Soms geef ik extra uitleg met het kind bij. Of ik toon een filmpje.” Zowel ouders als kind worden dus gerustgesteld. “Eens het zover is, komt de verpleegkundige mij helpen met het onderzoek. Dan hou ik de kinderen constant afgeleid, bijvoorbeeld met een film.”
De PROSA-aanpak werpt zijn vruchten zeker af. “Ik had zopas nog een papa die zei: ‘Vorige keer heb ik hem zo vast moeten houden, want er was niets mee aan te vangen. En tegelijk heeft de mama het masker er goed op moeten houden’”, vertelt Sofie terwijl het medelijden in haar ogen staat. “Ik heb dat kind gewoon gevraagd of hij op mama haar schoot wou zitten. Daarna zei ik: ‘En nu gaan we tot drie tellen en blazen.’ In een paar minuten tijd was het in orde.” Zo kan het dus ook.
Van paniek tot enthousiast
“Nadat ik een heel actief vijfjarig patiëntje enkele dagen voordien had voorbereid, was 20 minuten stil moeten blijven liggen onder de NMR voor hem precies alsof hij naar een pretpark ging. Hij verlangde er zo naar om die NMR te mogen beleven… en achteraf vond hij het gewoonweg fantastisch. Dat hadden we niet verwacht. 20 minuten onder de scanner moeten blijven liggen, is immers heel lang voor een vijfjarige.”
Soms wordt Sofie erbij gehaald als onvoorbereide kinderen of jongeren helemaal in paniek zijn. “Zo was er een tienermeisje dat ik een aantal uren heb moeten laten bekomen. Uiteindelijk heeft ze toch kunnen plaatsen dat er een bloedafname moest gebeuren. Al wat ik haar die ochtend had verteld, heeft ze heel goed onthouden. Ze wist nog dat ze film ging kijken en dat ze in de zetel mocht zitten. Zo had ze veel controle over wat er ging gebeuren. En daardoor kreeg ik een totaal ander meisje te zien. Ze had haar verdovende pleister al op en heeft heel goed meegewerkt. Na enkele minuten was alles achter de rug. Ze was zelfs heel enthousiast.”
Verrijdbare projector
Om de patiëntjes nog beter af te leiden, nam het PROSA-team enkele weken een verrijdbare projector op proef. “Daarmee kunnen we zelfs op het plafond beelden projecteren, bijvoorbeeld tijdens scans. Wat ze zien, mogen de kinderen en jongeren zelf kiezen uit een assortiment dat past bij hun leeftijd. Dat kan een sterrenhemel zijn, een luchtballon, enzoverder. De resultaten van de proefperiode zijn fantastisch. Tal van positieve verhalen van patiëntjes, ouders en verpleegkundigen deden de ronde. Die geraakten ook tot bij Martine van de sociale dienst. Zo kwam zij op het idee om een tweedehands boekenbeurs te organiseren om geld om te zamelen.”
