Valpreventie

Inhoud op deze pagina:

• Valpreventie, waarom?
• Valrisicofactoren
• Toch gevallen, wat nu?
• Contact
• Nuttige informatie

Valpreventie, waarom?

Vallen vormt een grote bedreiging voor oudere mensen. Eén op de drie thuiswonende ouderen valt minstens één keer per jaar en voor een 75-plusser is vallen één van de meest voorkomende aanleidingen van een ziekenhuisopname.

De gevolgen van een val kunnen aanzienlijk zijn. Het belangrijkste gevolg van een valincident is een breuk (bv. aan de pols, heup). Deze breuken leiden tot pijn, verlies aan zelfstandigheid, opname in een zorginstelling en soms zelfs overlijden. Daarnaast ontstaat er ook vaak valangst waardoor de kwaliteit van leven vermindert.

Door veilig te handelen en gevaarlijke situaties in je eigen huis aan te pakken, kun je zelf het risico op vallen beperken. Hieronder vind je verschillende tips terug.

Daarnaast zijn er verschillende risicofactoren die een invloed kunnen hebben op het vallen. Ook deze factoren worden hieronder besproken met bijkomende praktische tips.

Valrisicofactoren

Evenwicht, spierkracht, mobiliteit

Stilzitten verhoogt het risico op vallen. Het is van belang om je spierkracht, coördinatie en reflexen te onderhouden, dus blijf in beweging.

Ideaal is om dagelijks zo’n 30 minuten te bewegen. Het is niet nodig om zware en moeilijke turnoefeningen te doen. Ga na wat veilig en haalbaar is: wandelen, fietsen (eventueel op een hometrainer), petanque, enz. Ook dagelijkse activiteiten zoals boodschappen doen, op bezoek gaan, houden je in beweging. 

Verloopt bewegen moeilijk? In samenspraak met je kinesist kan een oefenprogramma op maat worden opgesteld.

Op www.logowaasland.be zijn oefenprogramma’s terug te vinden om het bewegen bij ouderen te stimuleren.

Loophulpmiddel

Een loophulpmiddel kan ondersteuning bieden en het risico op vallen verkleinen. Vraag raad aan je ergotherapeut/kinesitherapeut/arts bij het aanschaffen van een loophulpmiddel.

Medicatie

Sommige geneesmiddelen kunnen duizeligheid en evenwichtsstoornissen veroorzaken waardoor het risico op vallen verhoogt. Hoe meer geneesmiddelen je inneemt, hoe groter het risico is op deze nevenwerking.

Neem enkel medicatie voorgeschreven door je arts en raadpleeg deze indien je neveneffecten ervaart. Als je het moeilijk vindt om je medicatie zelf correct op te volgen, kun je je laten helpen door mantelzorgers of thuisverpleegkundigen.

Duizeligheid

Draaierigheid of duizeligheid bij het rechtkomen kunnen wijzen op een te sterke daling van de bloeddruk en dit kan tot vallen leiden. Neem contact op met je arts als je dit ervaart.

Vermijd plots recht te komen of plotse bewegingen te maken. Je komt best langzaam en met tussenpozen recht. Kom eerst van lig naar zit op de rand van het bed, wacht even en ga dan pas rechtstaan. Je kunt ook het hoofdeinde van het bed iets hoger plaatsen.

Zicht

Een verminderd zicht verhoogt het risico op vallen. Raadpleeg jaarlijks je oogarts. Zorg voor voldoende verlichting (ook bij een nachtelijk toiletbezoek). Draag je bril en zorg dat de glazen proper zijn.

Voeten en schoeisel

Aangepaste schoenen en een goede voetverzorging verminderen het valrisico. Loop niet rond op kousen of panty’s.

Aandachtspunten voor veilig schoeisel:

• reliëfzool (geen gladde zool);
• goed passend aan de voet (niet te groot, niet te klein);
• goed aansluitend (velcro, veters, enz.);
• maximale hakhoogte: 3 cm;
• steun rond de enkel.

Tips bij het aantrekken van schoeisel:

• Ga steeds zitten bij het aan- en uittrekken van je schoenen;
• Gebruik een schoenlepel (met lange steel).

Omgeving en gedrag

Verschillende omgevingsfactoren kunnen aanleiding geven tot een valincident. Het is een goed idee om eens heel de woning door te nemen en te kijken wat mogelijk veranderd kan worden om het veiliger te maken. Wens je een beroep te doen op een ergotherapeut voor een vrijblijvend huisbezoek, dan kun je terecht bij je mutualiteit.

Algemeen 

• Voorzie voldoende bewegingsruimte. Verwijder overbodige meubels.
• Voorzie een draagbare telefoon of een personenalarmsysteem. Meer informatie hierover vind je bij je mutualiteit.
• Zorg steeds voor een goede verlichting, ook wanneer je ‘s nachts opstaat.
• Laat geen voorwerpen rondslingeren op de grond.
• Pas de hoogte van bed, toilet, zetel,... aan zodat je makkelijk in- en uit of op- en af- kan stappen.
• Plaats veelgebruikte voorwerpen binnen bereik (op schouderhoogte). Vermijd onnodig bukken en het gebruik van een trapladder.

Leefruimte

• Meubels bieden vaak steun bij een bijna-valpartij. Vermijd daarom rollend meubilair, of zet de remmen op (bv. bij een rolwagen).
• Laat geen laden of kasten openstaan.
• Scherm scherpe hoeken af met stootranden.
• Als de telefoon rinkelt of de deurbel gaat, sta dan rustig op.
• Verwittig bekenden dat het even kan duren.

Badkamer/toilet 

• Doe de deur niet op slot.
• Leg een antislipmatje in bad en/of douche.
• Plaats steunbaren/een toiletverhoger indien nodig.
• Met een badzit en/of douchestoel kan je op een veilige manier gaan zitten om je te wassen.
• Een wc-stoel kan een oplossing zijn wanneer je minder vlot tot aan de toilet geraakt.

Slaapkamer 

• Voorzie verlichting die je vanuit bed kan bedienen zodat je niet in het donker uit bed moet. Een permanent waaklichtje in een stopcontact kan handig zijn.
• Voorzie een toilet op de verdieping van je slaapkamer of maak gebruik van een wc-stoel.
• Plaats je loophulpmiddel steeds binnen bereik.
• Hou je gsm binnen bereik, draag je personenalarmsysteem ook in bed.

Keuken 

• Plaats materiaal dat je dagelijks gebruikt op ooghoogte in kasten die gemakkelijk bereikbaar zijn. Zet nooit iets op de grond.
• Zorg voor een propere ondergrond.

Trappen/drempels 

• Voorzie een stevige leuning, plaats eventueel een tweede leuning.
• Voorzie een lichtschakelaar zowel bovenaan als beneden aan de trap.
• Verwijder een traploper. Kleef een antisliprand op elke trede.
• Accentueer de eerste en laatste trede met fluorescerende tape.
• Indien trapgebruik moeilijk/onveilig is, reorganiseer dan de benedenverdieping om er te wonen en te slapen.
• Laat drempels verwijderen of laat de randen afschuinen. Zorg dat drempels steeds goed zichtbaar zijn (eventueel extra te accentueren met een fluorescerende strip).

Vloeren 

• Verwijder losliggende matten en tapijten of breng antislipmateriaal aan zodat ze niet kunnen wegglijden.
• Let op met natte vloeren.
• Zorg dat er geen losse snoeren op de vloer liggen, laat niets rondslingeren.

Rond de woning 

• Verwijder mos en dode bladeren.
• Zorg voor een goed begaanbaar pad: geen losliggende tegels, goede verlichting.
• In de tuin zijn er meer oneffenheden, wees extra voorzichtig.
• Neem een draadloze telefoon, gsm of het personenalarm mee naar buiten. 

Valangst

Een gezonde bekommernis helpt vallen voorkomen. Te veel angst daarentegen, verhoogt het risico om te vallen. Laat angst om te vallen je leven niet bepalen. Spreek erover met hulpverleners in je omgeving, informeer je over de mogelijke risicofactoren en mogelijke aanpassingen, hulpmiddelen (bv. een personenalarmsysteem: PAS).
 

Toch gevallen, wat nu?

Blijf kalm, probeer niet in paniek te raken en neem je tijd. Blijf even liggen om te bekomen en om te voelen of je ergens pijn hebt. Ga voorzichtig na of je je armen en benen nog goed kan bewegen. Heb je een personenalarmsysteem, druk dan op de knop.